مضحك مليجك و گزارشهائى كه از اوضاع تهران و مملكت توسط كامران ميرزا و ديگر مسئولان پىدرپى و بدون وقفه به شاه داده مىشده و امثال آنها را به دقت جمع‌آورى نموده و در پايان سفر در دو جلد كه با مخمل سبز تجليد كرده است به او تقديم نموده است زيرا در اين سفر و در ساير سفرها ارتباط او با پاى تخت قطع نمىشد و مسئولين مختلف اوضاع حوزه مسئوليتى خودشان را براى وى مىفرستاده‌اند و او همه را مىخواند و در حاشيه آنها دستوراتى مىنوشت . ما به كمك اين دو جلد توانستيم نقايص متن را بر طرف سازيم مثلا در تحرير خاطره‌هاى شاه در وصف مهمانيها و ضيافت‌هاى رسمى جاى اسامى مدعوين خالى مانده بود و ما به كمك اين مجموعه نفيس نام مدعوين را در تعليقات با كليشه كردن متن اصلى آورديم و جاهاى خالى را در واقع پر كرديم زيرا احمد خان مذكور به موازات جمع‌آورى نوشته‌ها و گزارش‌ها اوراق و نوشته‌ها و برنامه‌هائى كه در ضيافت‌هاى رسمى به دست مدعوين داده مىشده است جمع‌آورى كرده و در اين مجموعه گنجانيده است . اين مجموعهء نفيس نيز به توفيق الهى و با دلسوزى مسئولين سازمان اسناد كه در راه انجام اين خدمات نهايت دلسوزى را دارند بايد هرچه زودتر به همان صورت اصلى چاپ و به بازار تاريخ و تحقيق عرضه گردد . از موفقيت‌هاى ديگر اينكه تا آن‌جا كه امكان داشته است افرادى كه در متن كتاب به مناسبتى نام آنان آمده است در پايان كتاب و در تعليقات معرفى شده‌اند اعم از اشخاص نامدار مانند مسعود ميرزا ظل السلطان و غير مشهور مانند « چرتى » بجز افرادى كه خود شاه در متن سفرنامه آنان را شناسانده است مانند « عباس » كه خود شاه نوشته است « عباس برادر چرتى » « 6 » يا « محمد حسن خان برادر انيس الدوله » « 7 » و چون ما چرتى را شناسانده‌ايم به معرفى عباس نيازى نديده‌ايم . محمد حسن خان نيز نيازى به معرفى ندارد . نكته مهمى كه بايد در اينجا يادآورى شود اين است كه تاكنون خاطراتى را كه در سفرها نگاشته تحت عنوان سفرنامه مكرر به چاپ رسيده است تنها بعضى از خاطرات شكارهاى او چاپ نشده است . اما چاپ‌كنندگان در عبارات دست كارىهائى روا داشته‌اند درحالىكه اين دست كارىها در

--> ( 6 ) . ر . ك . ص 24 . ( 7 ) . ر . ك . ص 38 .